close
تبلیغات در اینترنت
روش های تحلیل کمی محتوای کتاب درسی
کلاس درس اولی ها

پایگاه جامع برای معلمان پایه اول ابتدایی
موضوع بندی
مطالب پر بازدید
نمونه تجربیات برتر تربیتی در جشنواره: 4087
تحلیل محتوای کتاب درسی چیست؟: 3897
نمونه تدریس به شیوه الگوی تفکر استقرایی: 3519
وسایل کمک آموزشی دست ساز برای تدریس ریاضی: 3479
کارتون مفهومی فصل اول سایه ها: 3013
تمرین هایی برای تقویت مهارت گوش دادن : 2919
روش های تحلیل کمی محتوای کتاب درسی: 2479
کاربرگ نشانه ی اُ استثنا (و): 2479
چرخ وفلک تندخوانی: 2175
نمونه سناریوی تدریس به شیوه ی کاوشگری: 2003
تمرین نشانه های (1) صدای آ ا: 1769
نمونه سناریوی تدریس با روش 5E: 1755
برگه های رنگ آمیزی: 1697
جدول ترکیب صامت ومصوت ها: 1603
کاربرگ نشانه ی اَ َ: 1541
کاربرگ تدریس ایـ یـ ی: 1491
کاربرگ نشانه ی ایـ یـ ی ای: 1407
نمونه سناریوی تدریس به شیوه ی پیش سازمان دهنده: 1361
کاربرگ نشانه ی اِ ِ ه ـه : 1349
تمرین نشانه ی ایـ با کلمات هم آغاز: 1347
کاربرگ نشانه ی بـ ب: 1227
کاربرگ نشانه ی مـ م: 1067
کاربرگ نشانه ی ذ: 1057
تمرین فارسی اول دبستان (نشانه های 2): 991
کاربرگ نشانه ی خوا: 985
کاربرگ ریاضی چوب خط و سودوکو: 961
نمونه ای از تولید محتوای مکتوب: 943
تمرینات مربوط به نگاره ها: 941
ساخت نردبان تند خوانی: 931
کاربرگ نشانه ی او و: 881
خلاقیت وریاضی: 865
کاربرگ نشانه ی یـ ی: 857
کاربرگ نشانه ی ج: 857
تدریس نشانه ی آ ا: 853
کاربرگ نشانه ظ: 839
کاربرگ نشانه ی صـ ص: 797
کاردستی گلدان بهاری کاردستی عید نیمه شعبان: 793
تمرینات مدادی کاغذی کشف شکل های پنهان در زمینه و رنگ : 789
کاربرگ نشانه ی تـ ت: 783
کاربرگ نشانه ی سـ س: 773
آزمون عملکردی علوم (سایه ها): 761
کاربرگ نشانه ی نـ ن: 739
کاربرگ نشانه ف: 729
کارتون مفهومی با موضوع نحوه رشد گیاه لوبیا : 723
دفتر دست ورزی: 705
استفاده از پازل برای شروع تدریس: 697
درس پژوهی چیست؟: 689
کاربرگ نشانه ی ژ: 687
کاربرگ نشانه ی ز: 683
کاربرگ نشانه ی ع: 677
آمـــــار
بازدید امـروز : 80
بازدید دیـروز : 721
کــل بازدیــد : 388,705
کــل مطالب : 273
کـــل نظرات : 129
افـراد آنلاین : 2
جستجوگر
کلمه مورد نظر را وارد کنید


مطالب تصادفی
مشکلات دیکته نویسی
تمرین نشانه ی ایـ با کلمات هم آغاز
نمونه سوال علوم اول ابتدایی فصل نهم
تبریک روز جهانی کودک
نمونه سوال علوم اول ابتدایی
کاربرگ نشانه ی اَ َ
نمونه سوال علوم اول ابتدایی
کاربرگ نشانه ی هـ
معرفی کتاب کارعلوم اول دبستان
گزارش تخصصی
نمونه تدریس به شیوه الگوی تفکر استقرایی
انواع آموزش پژوهش محور
کاربرگ نشانه غ
آزمون موضوعی ریاضی شناخت واستفاده از چوب خط
تدریس اِ
آزمون موضوعی ریاضی تفریق
کاربرگ نشانه ی ک
پروژه های دانش آموزی
تمرینات نشانه ی ب
اوقات فراغت تابستان
کاربرگ تدریس نشانه او
سنجش صوت آموزی نگاره ها
ساخت نردبان تند خوانی
تابستان خوش
مجموعه آزمون های فارسی اول دبستان
تبریک عید مبعث
بازدید دکتر کمالی از مدرسه
کاربرگ نشانه ی ش
ساخت حباب های بزرگ
کاردستی با چوب بستنی
کاربرگ شماره 1 ریاضی
علل بدخطی
تبریک روز معلم
تمرین ریاضی
آغاز سال تحصیلی جدید
تسلیت ایام عزاداری ماه محرم
تکلیف صوت آموزی وبخش کردن نگاره ها
کاربرگ دست ورزی
برگه های کار جور کردن شکل وسایه
راهکارهایی برای پیش گیری از اختلالات یاد گیری
گام های اجرایی اقدام پژوهی
آزمون عملکردی ریاضی
حواس پرتی در کودکان و درمان آن
کاردستی های کاغذی بدون شرح
آزمون موضوعی ریاضی موقعیت یابی
یادگیرنده چگونه یاد می گیرد؟
تدریس نشانه ی
کاربرگ نشانه ی سـ س
معنای خوشبختی
تمرین نشانه ی د
معرفی وبلاگ دوستان

با توجه به اهمیت تحلیل محتوا ی کتاب های درسی به دلیل متمرکز بودن شیوه ی آموزش ویکسان بودن محتوای درسی در سراسر کشور ،در این پست ازشیوه های تحلیل محتوا شیوه ی تعیین سطح خوانایی ومحاسبه ضریب دشواری را قرار داده ام .

الف) شاخص خوانایی ادوارد فراي

این روش در سال 1951 توسط ادوارد بی فراي  با هدف تخمین سطح خوانایی کتابهايدرسی بر اساس دو اقدام ساده ریاضی؛ شمارش هجاهایا سیلابها وجملات، تعیین فرایند تنظیممحتواي کتابهاي درسی در رعایت اصل تنظیم مطالب از ساده به دشوار، و تعیین سطح کلاسیمطالب مطابق پایه هاي تحصیلی رسمی آموزش و پرورش (اول تا دوازده) طراحی و ارائه گردید.

فراي معتقد بود هر چه طول جملات و کلمات کوتاهترباشد یادگیري و یادآوري آن برايفراگیر ساده تر و سریعتر اتفاق می افتد. به عبارت دیگر طول جملات و کلمات قدرت خواناییمطالب را تعیین می کند از طرف دیگر مطالب باید طوري سازمان داده شود که مطالب قبلیزمینه ساز تسهیل یادگیري مطالب جدید و آتی شود و ساختار آن از ساده شروع، رفته رفته بهسمت دشواري یا پیچیده شدن حرکت کند فرایند ارزیابی قدرت خوانایی کتابهاي درسی بر( اساس فرمول ادوارد فراي به ترتیب زیر است:

1- انتخاب حداقل سه متن یک صد کلمهاي از بخشهاي ابتدایی، وسط و انتهاي کتاب یا متنمورد ارزیابی به صورت تصادفی. در انتخاب و شمارش متون و کلمات مذکور باید به موارد زیرتوجه کرد:

1-1 ) متون یک صد کلمه اي، باید سه نمونه متفاوت از بخشهاي مختلف متن مورد ارزیابی رادر اختیار قرار دهد براي دسترسی به این مهم اولاً باید دقیقاً یکصدکلمه براي هر متن انتخابکرد و ثانیاً متن مورد نظر را به سه قسمت مساوي تقسیم کرده و سپس از هر بخش از طریقروشهاي تصادفی یک درس یا یک پاراگراف را گزینش کرد.

2-1 ) کلمات انتخاب شده باید مربوط به متن درس بوده و از انتخاب مطالب مربوط به سؤالاتو... نباشد.

3-1 ) کلمات انتخاب شده باید متوالی باشند. بنابراین اگر در متن انتخاب شده یک صد کلمهوجود نداشته باشد باید متن را عوض کرد یا شمارش کلمات را از ابتداي درس بعدي ادامه داد.

4-1 ) در شمارش کلمات از شمردن اسامی خاص باید خودداري شود.

2- شمارش تعداد سیلابهاي موجود در هر کدام از متون یک صد کلمه اي. (سیلابها اسامیخاص شمرده نمی شوند)

3- تعیین تعداد جملات موجود در هرکدام از متون یک صد کلمهاي بر اساس سه شاخصنقطه(.)، علامت سؤال(؟) و علامت تعجب(!). باید توجه کرد اگر یکصدمین کلمه در انتهايجمله قرارنگیرد، جمله آخر به صورت نسبی تعیین می شود براي اینکار تعداد کلمات انتخابشده در داخل نمونه صد کلمهاي به کل کلمات موجود در جمله آخر تقسیم و نتیجه در 100ضرب می شود.

4- محاسبه میانگین تعداد سیلابهاي موجود در سه متن یک صد کلمه اي.

5- محاسبه میانگین تعداد جملات در سه متن انتخاب شده.

6- تعیین سطح خوانایی.

براي تعیین سطح خوانایی متن مورد ارزیابی، باید میانگین تعداد جملات را روي محور افقیو میانگین سیلابها را روي محور عمودي جدول فراي مشخص کرده و محل تلاقی خطوطیکه ازاین نقاط به موازات محور کشیده می شود بدست آورد. نقطه تلاقی گویاي سطح خوانایی وکلاس مناسب است که با اعداد 1 تا 12 و مطابق پایه هاي تحصیلی رسمی شماره گذاري شده

است. البته در نمودار ادوارد فراي نقاط هاشور زده شده نشانگر این است کهنمودار براي تعیین سطح خوانایی متن یا کتاب بی اعتبار است. از انتقادات عمده به روش فراي،کوچک بودن نمونه مورد مطالعه (سه متن یک صد کلمه اي) و تمرکز روي متن کتاب و بی توجهی به سئوالات و فرمولهاست. براي ایرادات یاد شده بهتر است نمونه ها را به نسبتیا حجم انتخاب کرد ودرصورت امکان کل متن را از ابتدا تا انتها به صورت یک صد کلمه تفکیک و مطالعه کرد.

7- تعیین ساختار تنظیم مطالب (رعایت اصل ساده به دشوار)

از ویژگیهاي ممتاز این روش، امکان مشخص کردن این نکته است که مطالب کتاب از سادهبه مشکل تنظیم شده است یا برعکس از دشوار به ساده؟ براي پاسخ دادن به سؤال فوق، قاعدهبر این است که اگر تعداد جملات متن یک صد کلمه اي اول، کمتر از قسمت دوم و آن هم کمتراز قسمت سوم باشد در این صورت مطالب از دشوار به ساده تنظیم گردیده است زیرا هرچه

تعداد جملات کمتر باشد طول جمله بیشتر و تعداد کلمات موجود در آن بیشتر خواهد بود کهیادگیري و یادآوري آن معمولاً دشوار است. ولی اگر تعداد جملات موجود در متن یک صدکلمه اي اول بیشتر از دوم و دوم بیشتر از سوم باشد، بیانگر تنظیم مطالب از ساده به دشوارخواهد بود امري که مطلوب کتابهاي درسی است.

در مورد سیلابها نیز این موضوع صادق است اگر مجموع سیلابهاي موجود در متن یکصد کلمه اي اول کمتر از دوم و دوم کمتر از سوم باشد نشانگر این است که طول کلمات متناول کمتر از متن دوم و آن هم کمتر از متن سوم است بنابر این هر چه میزان طول کلمات کمترباشد یادگیري و یاد آوري آن و درك مفاهیم ساده تر است لذا می تواناستنباط کرد که متن کتاب ساده به دشوار تنظیم گردیده است. همچنین درصورتی که مجموعسیلابهاي متن اول بیشتر از دومی و سومی باشد مطالب از دشوار به ساده تنظیم شده ودشواري در یادگیري بوجود می آورد.

نکته مهم تناسب ساده به دشواري مطالب هم از نظر هجاها وجملات است که نشانگر قوت وعینیت بیشتر نتایج است. بنابراین در صورتی که ترتیب مشخصی براي کم و زیاد بودن هجاها وجملات موجود در متون انتخاب شده نباشد می توان نتیجه گرفت که اصل ساده به دشواريمطالب رعایت نشده است. در زیر، جدول یا الگوي تعیین سطح خوانایی فراي را ملاحظه می نمائید:


 ب)شاخص خوانایی گانینگ فوگ:

این شاخص توسط رابرت گانینگ فوگ 2 درسال 1951 و با هدف ارزیابی و تعیین سطحخوانایی مطالب کتابهاي درسی براساس کلاسهاي آموزش رسمی طراحی گردید . هدفاصلی این شاخص ارزشیابی و تعیین سطح کلاسی مطالب کتابها ي درسی است .و به اینسؤال جواب میدهد که مطالب مناسب کدام کلاس از پایه هاي تحصیلی آموزش و پرورشرسمی است؟فرایند و نحوه تعیین سطح خوانایی نوشته ها درشاخص گانینگ به ترتیب زیر می باشد:

1- انتخاب یک نمونه یک صد کلمه اي از ابتدا، یک نمونه یک صد کلمه اي از وسط، و یکنمونه یکصد کلمه اي از اواخر نوشته بصورت تصادفی .

2- شمارش تعداد جملات هر یک از نمونه ها مطابق سه شاخص(.، ؟و !)

3- مشخص کردن متوسط طول جملات از طریق تقسیم تعداد کلمات به تعداد جملات کامل هر نمونه یکصد کلمه اي.

4- شمارش تعداد کلمات سه هجایی و بیشتر از سه هجایی(کلمات دشوار 2) موجود درهرکدام از متون یکصد کلمه اي.

5- جمع کردن تعداد کلمات دشوار با تعداد متوسط کلمات در جملات.

6- ضرب کردن حاصل جمع تعداد کلمات دشوار و متوسط کلمات در مجلات با عدد ثابت4/0

7- انجام محاسبات بندهاي 4،5،6 براي دو نمونه یک صد کلمه اي دیگر.

8- محاسبه میانگین نتایج هر سه نمونه از طریق جمع کردن و تقسیم به تعداد.

9- عدد حاصل از عملیات فوق در بند هشتم، مشخص می کند که مطالب کتاب یا نوشته ازنظر سطح خوانایی مناسب کدام یک از کلاسهاي آموزش رسمی است؟ درجات شاخصگانینگ معادل کلاسهاي رسمی استبنابراین اعداد 2،3،4و... معادل کلاسهاي دوم وسوم و چهارم و... است.

باید توجه کرد در انتخاب کلمات و متون تمام شرایط ذکر شده در روش فراي در این شاخصنیز صادق است براي مثال در شمارش کلمات، از شمردن اسامی خاص باید خودداري شود وکلمات باید از متن انتخاب شوند نه سؤالات و ...

ج) شاخص سطح خوانایی فلش:

این شاخص در سال 1948 به منظور تعیین سطح سادگی یا دشواري و ضریب سادگی مطالبدرسی توسط رادلف اف فلش 1ارائه گردید این فرمول بر اساس دو عامل زبانی یعنی طولمتوسط جمله و تعداد هجاها طراحی شده است که فرایند و مراحل

ارزیابی و تعیین سطح خوانایی(درجه ي سادگی مطالب درسی) به ترتیب زیر می باشد

1- انتخاب سه نمونه ي یکصد کلمه اي از بخشهاي ابتدا، وسط و انتهاي کتاب درسیبصورت تصادفی.

2- تعیین طول کلمات از طریق شمارش تعداد سیلابهاي موجود در صد کلمه ها.

3- شمارش تعداد جملات موجود در متون یکصد کلمهاي اول، دوم و سوم.

4- تعیین طول متوسط جملات از طریق تقسیم تعداد کلمات به تعداد جملات کامل( تعدادکلمه موجود در جملات) هر متن یکصد کلمه اي.

5- محاسبه میانگین طول کلمات و میانگین طول متوسط جملات سه متن یکصد کلمه اي.

6- ضرب میانگین طول کلمات( تعداد هجاها) درعدد ثابت 846/0

7- کسر کردن حاصل ضرب بند 6 از عدد ثابت 835/206

8- ضرب کردن متوسط طول جملات در عدد 015/1

9- کم کردن حاصل ضرب از باقیمانده محاسبات بند 7

10- عدد بدست آمده را در جدول شمارهي 2 قرار داده و درجه سادگی یا دشواري کتاب راتعیین کنید.

البته بر اساس جدول می توان تحلیل هاي مختلفی به صورت جداگانه براي هر متن از کتابانجام داد. در زیر جدول شماره ي دو( دشواري/ سادگی فلش 2) را ملاحظه می کنید.

 

 

توصيف سبك

تعداد كلمات در هر جمله

معدل تمام هجاها در يكصد كلمه

درجه سادگي نوشته

تخمين خوانايي بر حسب درجات آموزش رسمي

بسيار ساده

كمتر از 9

كمتر از 124

100-90

پنجم

ساده

11

131

90-80

ششم

قدري ساده

14

139

80- 70

هفتم

معمولي

17

147

70- 60

هشتم تا نهم

قدري دشوار

21

155

60-50

دهم تا يازدهم

دشوار

25

167

50 -30

اوايل دانشگاه

بسيار دشوار

29 و بيشتر

92 يا بيشتر

30 -0

اواخر دانشگاه

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  د) شاخص خوانایی مک لافلین

این روش در سال 1968 توسط اچ مک لافین به منظور تعیین سطح کلاسی و سطح سنیمطالب کتاباي درسی طراحی و معرفی گردید. این شاخص درصدد است تعین کند مطالبتنظیم شده در قالب کتاب درسی براي چه سطح سنی و کلاسی مناسب است؟ مراحل و فرایند ارزیابی سطح خوانایی در این شاخص به ترتیب زیر است:

1- انتخاب تعداد ده جمله متوالی از ابتدا، ده جمله از وسط و ده جمله متوالی از انتهاي کتاببصورت تصادفی مطابق سه ممیزه نقطه(.)، علامت سؤال(؟)، علامت تعجب(!).

2- شمارش تعداد کلمات دشوار( 3 هجایی و بیشتر) متون انتخاب شده.

3- جمع کردن تعداد کلمات دشوار متون ده جمله اي انتخاب شده.

4- محاسبه جذر مجموع کلمات دشوار(اگراین عدد جذرکاملی بدست ندهد باید نزدیکترینعدد که داراي جذرکامل است انتخاب شود).

5- اضافه کردن عدد ثابت 3 به جذر بدست آمده براي تعین سطح کلاسی مطالب.

6- اضافه کردن عدد ثابت 9 به جذر بدست آمده براي تعین سطح سنی مطالب

9 + مجموع دشوارکلمات = سطح سنی      3 +مجموع دشوارکلمات= سطح کلاسی

ر)شاخص خوانایی کلوز

این روش توسط ویلسون تایلر32 در سال1953 در دانشگاه ایلی نویز ارائه گردید. هدف اصلی آن به عنوان یک رویکرد کل‌نگر و یک روش گشتالتی ارزیابی متون کتاب‌های درسی از نظر آموزش مستقل، سطح فشار روانی و سطح آموزشی است.33 به عبارت دیگر، با این روش می‌توان به سطح متون کتاب‌ها پی برد و مشخص نمود که آیا مطالب برای فراگیران، بدون کمک معلم قابل یادگیری است؟ یا نیاز به معلم و تدریس دارد؟ آیا متن کتاب برای فراگیران دشوار بوده و یادگیری آنها همراه با فشار و استرس روانی است؟34 مراحل کار ارزیابی و تحلیل محتوا در این شاخص، تابع مراحل و فرایند زیر است:

1-انتخاب چندین متن از قسمت‌هایی که فراگیران هنوز آن را نخوانده‌اند و تدریس نشده است.  

2- نوشتن اولین جمله هر متن به صورت کامل و اولیه.

 3- خالی گذاشتن یک کلمه از هر پنج کلمه در متون انتخاب شده به صورت نقطه چین.

تعداد جاهای خالی بر اساس میزان توانایی فراگیران می‌تواند از 20، 25، 50، 75، 100در نوسان باشد.

 4- توزیع متن‌های نقطه چین شده بین دانش آموزان کلاس مربوطه، برای نوشتن مناسب‌ترین مفهوم در جاهای خالی . 5-جمع آوری و تصحیح اوراق و دادن نمره به آنها و تبدیل به درصد.

6- نتیجه گیری از روی درصد نمرات با توجه به محور زیر:

بر اساس محور زیر، اگر میانگین پاسخ‌های صحیح بین 40-0 درصد باشد، می‌توان نتیجه گرفت که متن مورد نظر در سطح فشار روانی و ناامیدی است و فراگیران توان مطالعه و درک صحیح مطالب را ندارند. همچنین اگر میانگین پاسخ‌های صحیح بین 60-40 درصد باشد، متن مورد نظر در سطح آموزشی است و فراگیران قادر به درک مطالب با کمک معلم هستند، اگر میانگین پاسخ‌ها صحیح بین 100-60 درصد باشد، متن موردنظر در سطح مستقل است و فراگیران بدون کمک معلم و دیگران قادر به یادگیری آن هستند.

                                                                                  100             60              40                        0  

همچنین برای نمایش وسنجش نتیجه می توان از جدول زیر استفاده نمود.در این روش نمرات با توجه به نوع پاسخ های مورد نیاز شامل شیوه ی تک گزینه ای ( پر کردن جاهای خالی ) و چند گزینه ای ( انتخاب یک کلمه از میان چند گزینه ) برای تکمیل جای خالی به شرح جدول زیر تفسیر می شوند .

 

تک گزینه ای

چند گزینه ای

نتیجه

50 تا %60  و بالاتر

70 تا %80 و بالاتر

خود آموز ( بدون معلم و کلاس )

35 تا %50

50 تا % 70

آموزشی بودن

زیر % 35

زیر % 50

ایجاد ناکامی و استرس و فشار روانی

 

 

 



صدیقه هاشمی ساعت 13:11 | سه شنبه 23 تير 1394 | بازدید : 2479 | نظرات ()
عناوین آخرین مطالب ارسالی